Eris: de verdediging

Eris

De twist

Werken met de Plutoïden gaat over contact maken met de oerkracht van de natuur in onszelf. Het gaat om een reis van donker naar licht. Een reis terug naar jezelf in je lijf, in je levenskracht op aarde.

Je voelt je rot (als een rotte appel). Je wordt door de buitenwereld ook als rottigheid gezien. Men weert jouw kant van het verhaal af. Je wordt buitengesloten en het niet mogen uitspreken van je innerlijke waarheid en gevoel verstikt je. Je zoekt naar manieren om de verstikking tegen te gaan.
Wanneer je vanuit het ego bewustzijn opereert komt je boodschap niet helder over en vernietig je jezelf. De kunst is om je keelchakra te openen.

Eris gaat over eerlijk zijn en het verdedigen van wijsheid. Zij wijst ons op het belang van oprecht zijn. Eris gaat over het wantrouwen van de boodschap die wij bezitten. Zij gaat over frustrerende boosheid die voortkomt uit een oordeelvellend ego dat het oprecht spreken (uitdragen van je waarheid) afwijst.

Vragen
Voel jij je gehoord en begrepen? Hoe bereik je constructief de ander als deze jouw boodschap niet wil ontvangen?  Welke overtuiging zit de innerlijke vrede in de weg? Hoe eerlijk ben je tegen jezelf? Hoe belangrijk is het om te vechten om je gelijk te halen? En als je vecht, wat is de beste strategie om je doel te bereiken?

Thema
Je punt maken

Astrologisch
Daar waar Eris staat kun je onrecht ervaren, mogelijk voel je je buitengesloten of niet voldoende erkent. Je staat in je recht als je voor jezelf opkomt en als je beschadigd, gekwetst of oneerlijk behandeld bent.  Je staat in je recht om je punt te maken. Verschuil je niet, leef je  waarheid.


Hieronder zes  artikelen over het thema  Eris. Voor meer uitleg en heldere toelichting verwijs ik naar mijn boek (De Plutoïden lichten van kosmische wijsheid). Hierin schrijf ik uitvoerig over Eris en ga ik in op  culturele, mythische, astrologische en spirituele aspecten van zijn betekenis. 

  1. Hybris & het symbool van Eris
  2. Eris de ongenode gast
  3.  Leef je eigen waarheid
  4.  De filosofie van boosheid
  5. De valse overtuiging
  6.  Het oordeel
1. HYBRIS & HET SYMBOOL ERIS

Als we onze diepe gevoelens niet uitspreken, dan blijven de onuitgesproken woorden in ons vast zitten.  Neem zoiets als boosheid, als je dat niet  uitspreekt, blijf je ermee zitten en vergiftig je jezelf. Of een ander voorbeeld: we kunnen veel liefde voelen voor iemand, maar wanneer we het niet durven te tonen dan blijft dit voor de ander verborgen. Zo kan alles wat ongezegd blijft van binnen blijven hangen. Het aangeven van je grenzen, het zeggen wat je op je lever hebt en verdedigen van je gevoel is iets waar Eris voor staat. Zij wordt uit gevoelde onvrede aangejaagd om te strijden tegen onrecht.

In de Griekse mythologie is Eris de godin van twist en tweestrijd. Er is niet zo veel over haar geschreven, maar wat duidelijk naar voren komt is haar reputatie van onruststoker. Dit omdat zij onheil en problemen zou veroorzaken. Volgens de mythische verhalen is zij de dochter van Hera en Zeus en dus de zus van Ares (Mars). Ares en Eris dat klinkt als een match. Echter volgens andere bronnen zou zij de dochter van Nyx zijn, de oergodin van de nacht. Hoe het ook zij (al geef ik de voorkeur aan de dochter van Zeus en Hera versie), Eris is een felle strijdster. Maar waar Mars de persoonlijheid en het ego verdedigt, verdedigt Eris de ziel en staat voor de (hogere) orde.

Wanneer men probeert om boven de natuurlijke orde  (het lot) uit te stijgen of zich ertegen probeert te verzetten zal strijd en lijden op zijn pad vinden. Alle mensen en dingen hebben een plek binnen de wereldse orde. De kracht van de natuurlijke orde is groter en sterker dan onze wil. In het oude Griekenland geloofden men dat zij die deze natuurlijke orde proberen te ondermijnen tegen de grenzen van zijn mogelijkheden zal aanlopen en tot de orde zal worden geroepen. Ze hadden hiervoor ook een term: Hybris. Hybris gaat over zelfoverschatting (tonen van overdreven trots, hoogmoed, overmoed, grootheidswaan, brutaliteit, onbeschaamdheid, buitensporig geweld enz.) ten opzichte van de natuurlijke orde. Eris lijkt samen te werken met deze Hybris gedachte en de strijd aan te binden met hen die uit arrogantie de diepere waarheid buiten spel proberen te zetten. Eris staat voor het oprecht zijn en de verdediging van het ware Zelf.

Het symbool van Eris komt overeen met die van Pluto. Het verschil zit hem in de punt onder aan het kruis waardoor het enerzijds vrouwelijk oogt en anderzijds associaties oproept met een dolk. Een dolk is een steekwapen en wordt van oudsher wel (door zowel mannen als vrouwen) gedragen om zichzelf te beschermen.


2: Eris de ongenode gast

Een blik op de betekenis van de Plutoïde Eris en de manier waarop zij zichtbaar wordt als thema in de huidige tijd:

De grootste frustratie van Eris is dat zij (in de mythe die verhaalt over het ontstaan van de Trojaanse oorlog) niet wordt uitgenodigd op het ‘feest’ (bruiloft van Peleus en Thetis). Dit feest kunnen we breed opvatten. Het gaat over het leven binnen een cultuur, het gaat over meedoen met de maatschappij, het gaat over: integratie…
Eris gaat over de lastige, niet aangepaste buitenstaander en over het thema: buiten de maatschappij staan.

Eris staat voor hem of haar die buitenspel wordt gezet, als een verliezer wordt weggezet. Eris gaat over de enorme frustratie omdat de buitenwereld je het gevoel geeft boosaardig en incompetent te zijn. Je moet opboksen of je voelt je niet opgewassen tegen de druk van de buitenwereld die jou het gevoel kan geven dat je niet welkom bent.

De natuurlijke behoefte om mee te praten, om uitdrukking te geven aan een mening, deel te nemen aan de discussie, een stempel te drukken op de leefomstandigheden stuit op weerstand. Soms gebeurt dit buitensluiten openlijk en soms gebeurt dit verdekt en onder het mom van onderbouwende argumenten en goede excuses.
Het verlangen om mee te mogen doen, wordt tevens overschaduwd door het gevoel een mislukkeling te zijn. Een ergernis te zijn voor anderen, een lastpost.

Soms zijn er omstandigheid in het leven waarvoor we niet zijn uitgenodigd. En soms mag je misschien wel meedoen, maar net niet helemaal. Het mag misschien maar half en misschien alleen als je er zelf veel moeite voor doet. Je mag dan bij wijs van spreken je grote teen binnen de deur steken of vanuit de tuin het feest van een afstand gadeslaan. Maar voor jou geen trompetgeschal en warm welkom zoals de andere genodigden.
Eris probeert zich mogelijk tegen beter weten in, een weg te banen tussen al die zogenaamd feestvierende mensen. Mensen die zo bezig zijn met hun eigen ‘toilet’ en het bemachtigen van een groot stuk taart, dat ze niet eens doorhebben dat ze een ander tekort doen met een enkele overgebleven kruimel.

Eris kan niet anders dan zich onverbiddelijk, dwars en nukkig tegen dit onrecht verzetten… En al die anderen? Die voelen zich ongemakkelijk, want waar draait het op uit? Twist en tweestrijd?



2: Leef je eigen waarheid

Diep in jezelf zit een innerlijk weten. Maar mogelijk oordeel je: “mijn waarheid is niet goed genoeg, het kan niet kloppen, het is niet waar.” Je kunt twijfelen aan je eigen voorstellingsvermogen, twijfelen aan je eigen gevoel en inzicht. Maar waarom je waarheid verloochenen? Waarom niet vertrouwen op je eigen oordeel? Misschien ben je bang bent dat anderen jouw waarheid niet geloven? Of misschien denk je dat jouw waarheid een leugen is? Wanneer je echter niet gelooft in je eigen waarheid, dan leef je in een leugen. En leven in een leugen, is hetzelfde als leven in onvrijheid. Wanneer je de wijsheid in jezelf ontkent, of in het ergste geval aanvalt, dan bestaat de kans dat jij jezelf vergiftigt.
Let wel: ik heb het hier niet over de stem van het ego. Ook deze heeft een waarheid. Er zullen mensen zijn die misschien oprecht denken hun waarheid te leven, terwijl ze deze eigenlijk niet horen. De stem van het ego klinkt soms harder dan de zachte stem in het diepe binnenste van ons wezen.
Eris, de godin van twist en tweestrijd, leefde haar leven vanuit haar innerlijke waarheid. Haar weigering om in een leugen te leven veroorzaakte volgens de verhalen, de nodige opschudding. In hoeverre durven wij opschudding te veroorzaken in ons leven? In hoeverre durven wij onze overtuigingen zin te geven?
De dwergplaneet Eris schommelde in 1924 het teken Ram binnen en daar staat ze nog wel even. Het lijkt erop dat de tekenachtergrond van het moment van ontdekking, een belangrijk component is met betrekking tot de betekenis. Het geeft als het ware de drijfveer mee, een impuls dat aanzet tot handelen.
In de Griekse mythologie is Ares (Mars) de broer van Eris. Eris werd gezien als de aanstichtster van menig tweestrijd. Zij was een onruststoker, een ruziezoeker. Dat Eris ten tijde van haar ontdekking dus in het teken Ram staat, het teken waar ook Mars zich thuis voelt, voelt eigenlijk wel als logisch. Hoewel Eris het zusje is van Mars kunnen we haar echter niet met hem vereenzelvigen. Haar energie is van een hogere orde. Waar Mars vooral luistert naar de stem van het ego, luistert Eris naar de stem in haar binnenste. Aangedreven door de energie van Ram stevent ze via de energie van Leeuw richting Boogschutter, om uiteindelijk in dit teken, haar waarheid zin te geven!


3: De filosofie van boosheid

Het meest schrik ik van mensen die plotseling héél boos worden, buitenproportioneel boos. Hoewel ik boosheid mogelijk best kan plaatsen, schrik ik van de heftigheid waarmee deze emotie in wereld kan worden gezet. Boosheid kan mij overdonderen en zelfs omverwerpen. Het komt ogenschijnlijk uit het niets. Ineens is het daar zonder waarschuwing vooraf. Het raakt me en het brengt me uit mijn evenwicht geheel volgens de bedoeling van de kwade persoon.
Hoewel je het best zo kunt ervaren, komt boosheid echter nooit zomaar en is het er ook nooit zomaar ineens. Er gaat altijd een ervaring aan vooraf en is altijd een reactie – hoewel je het misschien liever niet altijd wilt horen- op jouw manier van doen en laten. Hoe onterecht of onrechtvaardig omverwerping ook kan aanvoelen, actie leidt nu eenmaal tot een reactie.

Liefde en boosheid zijn met elkaar verwant. Je hebt vast wel eens de uitspraak gehoord: ‘alles draait om liefde’. Als alles in het leven om liefde draait dan moet dit dus ook het geval zijn met boosheid. Dit klopt! Wanneer je goed kijkt naar situaties waarbij boosheid in jouw leven een rol speelde, kun je constateren dat deze emotie altijd werd geuit door een persoon (of meerdere personen) die in de veronderstelling was dat hij of zij tekort werd gedaan. Er werd hem of haar iets onthouden. En dit iets kunnen we vertalen naar liefde. Hoewel dit diepzinnig kan klinken wanneer het bijvoorbeeld de buurvrouw betreft, is deze uitspraak waar. Boosheid ontstaat wanneer de ander het idee heeft dat jij hem of haar afwijst. Dus: wanneer de ander denkt dat jij niet om hem of haar geeft. Dit is het geval met de boze werknemer, de boze buurvrouw, de boze vriendin, het boze kind, de boze ongelovige, de boze gelovige en al die anderen die boos zijn. Allen denken (al dan niet bewust): “Jij houdt niet van mij en daarom moet jij ‘om’!” Boosheid schreeuwt deze waarheid uit en dat is de reden waarom kinderen driftbuien hebben, waarom moeders soms boos zijn op hun puberzonen en dochters, waarom geweldplegers moorden plegen, waarom moordenaars worden opgesloten, waarom IS aanslagen pleegt, waarom Jezus werd vermoord en waarom Eris in de mythe gooide met een appel. Allen reageren (of reageerden) omdat ze het idee hebben dat er niet van hem/haar gehouden wordt. Daarbij is het zo: hoe groter de verontwaardiging en het idee van tekortkoming, hoe vernietigender iemands boze reactie kan zijn.

Wanneer iemand boos is op jou komt dat omdat de ander (al dan niet terecht) concludeert: “jij toont mij geen liefde”. In de ogen van de ander heb je fout gehandeld door iets wel of niet te zeggen, iets wel of niet te doen of door wel of niet ergens iets van te vinden. Want ook het ergens niet mee eens zijn, kan worden vertaald in: “Jij bent het niet met mij eens, dus jij gelooft mij niet en omdat jij het niet met mij eens bent, hou je niet van mij”.
Het niet krijgen van liefde wekt bij de ander woede op. Dit wijst erop dat we alleen boos worden op hen waarvan we liefde verlangen, mensen die we dus ergens diep van binnen eren (achten). Daarbij wordt liefde gezien als iets waar we recht op hebben. Boosheid begint dus eigenlijk met de gedachte: ik wil liefde (want daar heb ik recht op).
Vanuit biologisch oogpunt verhoogt liefde de overlevingskansen. De vraag die de leider van ons persoonlijk besturingssysteem (ons beschermingsmechanisme) zichzelf stelt is dan ook: “ben ik geliefd?” We zullen immers niet zo snel door een externe partij worden aangevallen wanneer we geliefd zijn. Wanneer de vraag “ben ik geliefd?” echter met ‘nee’ wordt beantwoord en de behoefte dus niet samenvalt met de ervaring van de werkelijkheid, kan onze geest (= onze innerlijke bestuurder/aanvoerder) besluiten hierop te reageren met het in de wereld sturen van een emotie. Zo kan woede als verdedigingsstrategie worden ingezet met het doel het ‘kwaad’ af te wenden, om dezelfde reden waarom men soms kogels hanteert om een vijand te verslaan.

Hoe we uiteindelijk op ervaringen reageren, hangt af van de ‘geschooldheid’ van onze innerlijke aanvoerder (onze geest). Hoe meer kennis onze geest bevat hoe meer hij weet en begrijpt over het leven en dus over de liefde. Een geest met een verhoogd bewustzijn weet bijvoorbeeld dat het doel om te vernietigen niet automatisch hoeft te worden ingezet. Deze weet dat wij bewust kunnen kiezen voor een liefdevolle reactie. Anders gezegd: een actie hoeft geen automatische onbewuste destructieve reactie op te leveren. Een en ander is echter afhankelijk van de mate van bewustzijn.

In een rap tempo ontwikkelt de wereld zich naar een hogere orde. Willen wij meegaan in de evolutie dan kunnen wij ons niet meer vasthouden aan de veroordelende programmering van ons verouderde besturingssysteem. Misschien werkt het voor dieren maar voor de zelfbewuste mens vormt het instinct tot zelfbehoud een belemmering voor de vrede. Ja, de natuur is gericht op overleving. Ja, de natuur dient in stand te blijven en niet te worden vernietigd, maar om als mens te kunnen groeien hebben wij echter een nieuwe kijk op de werkelijkheid nodig. De automatische (emotionele) manier van reageren op de buitenwereld met betrekking tot wel of geen liefdevolle benaderingen, kan ons niet verder brengen. Het klopt niet om de ander die ons recht op liefde niet wil of kan honoreren met kracht omver te werpen met boosheid. We moeten ons afvragen in hoeverre onze reacties met de werkelijkheid stroken?
Hoe beter wij onszelf kennen, hoe zuiverder onze presentatie en expressie van onszelf kan zijn. Boosheid kan omwille van de liefde, liefde juist vernietigen. Eris daagt ons uit om dat te herinneren.


4: De valse overtuiging

Op dieper niveau kan Eris te maken hebben met een hardnekkige valse overtuiging, waardoor we een ‘onnodige’ strijd kunnen voeren om deze valse overtuiging uit te schakelen of de kop in te drukken. We willen de wereld het tegendeel bewijzen, tonen dat het niet waar is wat er over jou (of over de gemeenschap waartoe je behoort) wordt gezegd of gedacht. Wanneer we echter de valse overtuiging onder ogen komen en inzien dat deze vals is, kunnen we gemakkelijk deze strijd opgeven (transformeren). We hoeven immers niemand te overtuigen van onwaarheden die zich als parasieten in onze eigen hoofden hebben genesteld. We hoeven alleen maar onszelf te overtuigen van het onrecht dat wij zelf in stand houden, door valse overtuigingen in onze geest te bewaren.



5. Het oordeel

Wanneer je het oordeel van anderen te veel aantrekt, kunnen deze muren in je binnenste vormen. Meningen (met name negatieve) kunnen blokkades opwerpen waarna het lastig wordt om in alle vrijheid je creatieve zelf te zijn.
Een persoon die een mening uit doet dit veelal uit de behoefte invloed uit te oefenen. “Je mag niet want…, het kan niet om…, je bent niet goed genoeg vanwege…”, zijn allemaal uitspraken die gekoppeld zijn aan een overtuiging en hebben uiteindelijk maar een doel voor ogen: het paal en perk stellen aan je scheppingskracht.

Het uiten van een mening kan het beste oprecht uit het hart komen. Uit liefde en genegenheid, uit betrokkenheid worden geuit. Iemand kan bijvoorbeeld bezorgd zijn of de bedoeling hebben je te coachen in je leerproces. Veel meningen komen echter alleen voort uit het denken. Het hart doet bij het uitspreken en het vormen van een oordeel niet altijd mee. Op die manier kan er een situatie ontstaan waarbij jij met je hele hart volmondig “ja” zegt terwijl je omgeving (ongeacht je heldere visie, je wijsheid en ondanks alle goede bedoelingen) een stellig “nee” laat klinken. Je creatief uiten, kan in dat geval belemmerd raken en heel vermoeiend zijn.

Erkenning krijgen, is als voedsel voor het naar aandacht hunkerende ego. Het is de brandstof waar het ego op drijft. Het uiten van een mening of het vormen van een oordeel is dan ook een manier van het ego om de behoefte aan erkenning te kunnen bevredigen. Het vellen van een oordeel kan een machtig wapen zijn in de strijd om aandacht. Wanneer je mening namelijk door anderen wordt gesteund en je oordeel wordt opgevolgd, kan dit het gevoel van macht versterken.
Het ego streeft naar exclusiviteit en belangrijkheid en het handelen uit principe van nederigheid en gelijkwaardigheid past niet zo in dat plaatje.

In dit deel van de wereld is het geven van een mening een grondrecht. We moeten echter niet vergeten dat een mening altijd een persoonlijke gedachte is van iemand. Niet iedereen heeft dezelfde smaak en dat mag. We mogen een verstandelijk oordeel daarom nooit eenzijdig als de enige juiste waarheid bestempelen.
Omdat een mening in staat is om creativiteit en de geboorte van iets nieuws aan banden te leggen, is het goed om bij het vormen van een mening je hart erbij te betrekken en waarden als: respect, eerbied en oprechtheid. Wees eerlijk tegen de ander en vooral ook tegen jezelf. En misschien kun je eens stil staan bij de vraag in hoeverre het in bepaalde gevallen eerlijker is om het spreekwoord: spreken is zilver en zwijgen is goud, ter harte te nemen?

Het bovenstaande thema zouden we kunnen verbinden met Eris. Zij gaat over dingen die gezegd moeten worden en dingen ongezegd laten die niet gezegd hoeven te worden.

Praktijk voor astrologie